USTAM EŞEK DOSTUM ÖRÜMCEK


A. Murat Aytekin
Arkadaş Yayınları
Ankara, 2008

Deneme okumanın pek kolay bir iş olmadığını düşünmüşümdür. Zorluğu tarzın kötülüğünden falan kaynaklanmaz. Yoğun bir düşünce ve duygu seliyle yazılmış olmasından kaynaklanır. Çok düşündürür denemeler beni. Düşündürmüyorlarsa herhalde deneme değillerdir. Bu yüzden korkarım deneme okumaktan beni düşünmeye itecekler diye.

Murat Aytekin liseden sınıf arkadaşımdır. O zamanlar ne düşünmeye ne de düşündürmeye eğilimi varmış gibi görünmüyordu. Ama lisedeydik, daha gamsız, daha vurdum duymaz bir dünyadaydık. Her zaman ve herkeste olduğu gibi düşünmenin, düşünebilmenin önemini daha sonraları anladık ve hayıflandık neden bunu daha önce bilemedik diye. Önceden anlamışlara saygı duyduk, hala anlamayanlara da acıdık. Bir yandan da acaba düşünmeseydik daha mı iyiydi dediğimiz oldu. Ama dönüp dolaşıp bu kafaya sahip olduğumuz için şükrettik. Bunu da bulamayanlar vardı!

Ustam Eşek Dostum Örümcek düşünülmüş de yoğrulmuş, gereksize tane söz harcamamış, sürekli yargılamaya, düşünmeye zorladığı için okudukça beni dehşete düşürmüş ama bir yandan elimden bırakmama izin vermemiş bir eser. Kaplumbağaların sırtında denizleri dolaştıran, eşeğe bindirip arıyı ve örümceği; böceği ve tilkiyi anlatan; bunları oldukları gibi kabullenmekten nasıl aciz olduğumuzu, tüm cahiller gibi genele sorgu sual etmeden ayak uydurmamıza dert yanan bir ağıt.

Bir yandan da arısıyla, böceğiyle, sürüngeniyle, tilkisiyle kendiyle barışık olmanın nasıl çevreyle barışık olmaktan geçtiğini usulünce dile getirmiş. Her yazıda, aralarında insanın da bulunduğu, ayrı bir varlığı kurcalamış, yanlış kanıları düzeltmiş ve her şeyi yerli yerine koyup bırakmış. Doğayla bağımızı nerede kopardığımızı aramış ve bulmuş. Bir kertenkelenin ya da bir örümceğin varlığında insanlığımızı nasıl unutmaya yüz tuttuğumuzu yüzümüze vurmuş.

Serde biraz hayalperestlik varsa insan yıldızlara da şöyle bir laf atmaktan alıkoyamaz kendini. Yazar da kendini tutmamış. Bu yüzden falcı yıldızların falına, kayan yıldızların aslına şöyle bir bakmadan edememiş.

Kitabı bitirip arka kapağı son sayfanın üzerine isteksizce kaparken kurda kuşa, ota hayvana bakışınızın, insana ve kendinize bakışınızın ne de çabuk değiştiğine şaşıracaksınız.

Yorumlar

Adsız dedi ki…
Nanu Nanu
28 Şubat 2008 11:23
Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

Go Ustası

Resim
Yasunari Kawabata Çeviren: Belkıs (Çorakçı) Dişbudak Remzi Kitabevi, 1992 Yıllar önce aldığım bu kitabı daha yeni okuma fırsatı buldum. Kitap Kawabata’nın anılarını bir öykü gibi aktarmasından ibaret. Kawabata çalıştığı gazete adına Go Ustası Şusai’nin son şampiyonluk maçını yazm akla görevlidir. Usta son maçını kendinden daha genç olan ve bir anlamda daha modern Japon neslini temsil eden Otake’yle yapmaktadır. Eserin, bana kalırsa bir kaç önemli özelliği var. Birincisi, Go oyunuyla ilgili Türkiye’de yayınlanmış ilk bir kaç kitaptan biri olması. Bir diğer kitap da Trevanian’ın Şibumisi’dir. Şibumi doğrudan Go oyunuyla ilgili değildir ama Go öyküde önemli bir yer tutar. İkinci özelliği, oşetsu tekniğiyle yazılmış olmasıdır. Bu teknik Japon edebiyatında anı yazınını zenginleştirmek, biraz öyküleştirmek için kullanılan bir tekniktir. Üçüncü özellik ise Kawabata’nın geleneksel Go oyunculuğunun kaybolduğunu görmekten duyduğu tasadır. Kawabata aylar süren bu tarihi maçı anlatırken ...
Devamı

THE FIRST LAW TRILOGY

Resim
Joe Abercrombie Gollancz 2006 Dopdolu bir üçleme. Aslında bir üçlemeden çok üç parçaya ayrılmış tek bir kitap. Kitaplar arasında ne bir zaman atlaması, ne bir olay değişimi var. Her şey kaldığı yerden devam ediyor. O kadar ki okuyucuyu öyküye alıştırmak için kullanılan geriye dönük anlatımlardan zerre eser yok. Bütün öykü dönüşümlü olarak altı ayrı karakterin bakış açısından anlatılıyor. Dolayısıyla her birine yeterince değinecek kadar yer var. Yazım tekniği olarak tüm olayları ve çevreyi karakterlerin görüşünden anlatmayı seçtiği için, olaya ya da ortama aykırı kaçan anlatımlara yer vermemiş. Bu yüzden de olaylar hiçbir zaman odağını yitirmiyor, karakterler her zaman ön planda ve capcanlı kalıyorlar. Sonuç olarak kitaba odaklanmak güç olmuyor. Kitabın altı önemli karakterinden üçü biraz daha önde duruyorlar. Kuzeyli barbar Logen Ninfingers bunlardan biri. Logen dokuz parmaklı oluşunu bir düelloya borçlu ve kuzeyin en azılı katili. Bloody-Nine olarak tanınan Logen kim ona da...
Devamı

WOLF TOTEM

Resim
Jiang Rong Penguin Books 2009 Çin’de hasılat rekorları kırmış bu kitap, kuzey Çin’de İç Moğolistan bölgesine gönderilmiş Çinli bir üniversite öğrencisinin Moğol göçebeler arasındaki yaşamını ve deneyimlerini anlatır. Aslında kitapta olayları aktaran Çinli öğrenci yazarın kendisidir. Yazar kendi deneyimlerini farklı bir adla okuyucuya aktarır. Mao yönetimindeki Çin hükümeti bütün üniversite öğrencilerini zorunlu olarak taşraya çalışmaya gönderir. Geri dönmenin koşulu, torpil bulmak dışında, katıldıkları topluluğun bir parçası olarak çalışıp kazandıkları çalışma puanlarıdır. Belirli bir miktar puanı toplayan okumaya geri dönebilecektir. Bir çok Çinli öğrenci ya tanıdıkları aracılığıyla ya da yeterli puanı toplayarak evine geri döner. Fakat Jiang Rong gibi bazıları gittikleri yerin yaşam tarzından ve felsefesinden o kadar etkilenirler ki yıllarca orada kalırlar. Kitabın kahramanı Chen katıldığı Moğol göçebe halkının ileri gelenlerinden yaşlı Bilgee’yle iyi arkadaş olur. Bilgee o...
Devamı